วันจันทร์ที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560

เรียนรู้ผ่านโครงงาน เรื่อง การจักสานงอบ


เรียนรู้ผ่านโครงงาน การจักสานงอบ



ภูมิปัญญาการจักสานงอบ
โรงเรียน บางปะหัน  
อำเภอบางปะหัน จังหวัด พระนครศรีอยุธยา


คณะผู้จัดทำโครงงาน
นางสาวธัญลักษณ์           ทรัพย์ล้อม (หัวหน้าทีม)
นางสาวกีต้า                     ทรัพย์เอนก
นางสาวภาณุมาส             ผมหอม
นางสาวภัทราภรณ์           วัฒนากรณ์รุ่งเรือง
นางสาวแพรพรรณ            ยวดยิ่ง

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงาน
นางสาว รสรินทร์  เจริญมังษา

รายงานเล่มนี้เป็นส่วงหนึ่งของการประกวดโครงงาน เพื่อค้นหาโรงเรียนต้นแบบ ภายใต้หัวข้อ”การใช้ประโยชน์จากฐานทรัพยากรชีวภาพ หรือภูมิปัญญาท้องถิ่น” ระดับมัธยมศึกษา ประจำปี๒๕๕๘ จัดทำโดยสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)



คำนำ
            งานจักสานงอบนับว่าเป็นที่รู้จักกันมาช้านาน เป็นงานศิลปหัตถกรรมที่จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพและสร้างรายได้ให้กับชุมชนชนบท งอบจึงนับว่าเป็นงานที่ควบคู่กับการประกอบอาชีพเกษตรกรรมจนถึงปัจจุบัน ศิลปะการทำงานต้องใช้ความชำนาญและความประณีตละเอียดละอ่อนเป็นอย่างยิ่ง นับได้ว่าเป็นทุนนิยมและทำกันเป็นอาชีพกันอย่างกว้างขว้าง แหล่งผลิตงอบที่ได้มาตรฐานที่สุดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาคืออำเภอบางปะหัน ชาวบางปะหันประกอบอาชีพนี้กันมากจึงถือได้ว่าอาชีพทำงอบมีความสำคัญกับชาวอำเภอบางปะหันเป็นอย่างมาก ในปัจจุบันการจักสานเริ่มลดลงไป ดังนั้นโรงเรียนบางปะหันจึงได้เข้าร่วมการจัดทำโครงการใช้ประโยชน์จากฐานทรัพยากรชีวภาพหรือภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยโรงเรียนของเราได้ศึกษาค้นคว้าและลงสำรวจพื้นที่ในอำเภอบางปะหัน เพื่อให้เยาวชนรุ่นใหม่ได้ตระหนักถึงคุณค่าของงอบซึ่งเป็นภูมิปัญญาและเอกลักษณ์ของอำเภอบางปะหันและสร้างจิตสำนึกให้เยาวชนได้อนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญานี้ต่อไป
  
                                                                                                            ทีม BioGang โรงเรียนบางปะหัน


ความเป็นมาและแนวความคิดในการจัดทำโครงงาน
เมื่อเข้าสู่ยุคโลกาภิวัตน์ ยุคของความเปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตด้านต่างๆของคนเราจึงเปลี่ยนแปลงตามไปด้วยโดยเฉพาะในด้านการประกอบอาชีพ   ปัจจุบันภาคอุตสาหกรรมเข้ามามีบทบาทสำคัญในการดำเนินชีวิตของคนในสังคมไทย จนทำให้ชุมชนในชนบทซึ่งประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลักมีการปรับเปลี่ยนอาชีพและการดำเนินชีวิต ให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลงของสังคม งอบจึงเป็นสิ่งหนึ่งที่แสดงถึงอัตลักษณ์สังคมเกษตรกรรมของไทย แต่เยาวชนในท้องถิ่นกลับไม่เห็นคุณค่าของหัตถกรรมท้องถิ่นซึ่งเห็นได้จากการผันตัวของเยาวชนสู่การทำงานของภาคอุตสาหกรรม โดยละทิ้งอาชีพเกษตรกรรมส่งผลให้งอบซึ่งเป็นเครื่องใช้สำคัญในการประกอบอาชีพ ถูกละทิ้งไปด้วยและผู้ประกอบอาชีพจักสานงอบโดยส่วนใหญ่จะเป็นผู้สูงอายุ ทำให้องค์ความรู้เรื่องการจักสานงอบไม่ส่งต่อสู่เยาวชน   ทำให้เยาวชนไม่ตระหนักถึงความสำคัญและไม่เข้าใจกรรมวิธีการทำงอบ

ด้วยปัญหาดังกล่าวข้างต้น คณะผู้จัดทำจึงได้ลงพื้นที่ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับหัตถศิลป์ท้องถิ่นงอบซึ่งเป็น ภูมิปัญญาท้องถิ่นอันโดดเด่นของอำเภอบางปะหันและมีชื่อเสียงมาเป็นระยะเวลาอันยาวนาน  ปัจจุบันอยู่ในอยู่ในภาวะซุ่มเสี่ยงที่จะสูญหายไปจากท้องถิ่นอำเภอบางปะหันเพราะขาดผู้สนใจสืบทอด เนื่องจากวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป
ดังนั้นเพื่อให้เยาวชนในอำเภอบางปะหันได้เห็นคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงได้ศึกษาเรื่องงอบในด้านต่างๆของวิถีชีวิตเพื่อนำมาเสนอให้เยาวชนในอำเภอบางปะหันเห็นคุณค่าของภูมิปัญญานี้

 วัตถุประสงค์
- เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกให้เยาวชนในโรงเรียนบางปะหันเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาการจักสานงอบของอำเภอบางปะหัน
- เพื่อสำรวจและรวบรวมข้อมูลแหล่งการทำงอบในตำบลต่างๆ ของอำเภอบางปะหัน
เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของงอบและวิธีการจักสานงอบ
เพื่อศึกษาเรียนรู้แหล่งทรัพยากรในท้องถิ่น ที่เป็นวัสดุที่ใช้ในการทำงอบ
เพื่อนำแหล่งการเรียนรู้ในท้องถิ่นมาปรับใช้ในการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการร่วมระหว่างวิชาวิทยาศาสตร์กับวิชาการงานอาชีพและเทคโนโลยี
- เพื่อให้นักเรียนฝึกการทำงานและลงพื้นที่สำรวจแหล่งข้อมูลแบบจริงจัง เพื่อฝึกการทำงานเป็นกลุ่มและการทำงานร่วมกับชุมชน
เพื่อให้เยาวชนในอำเภอบางปะหันให้ตระหนักถึงความสำคัญ เพื่อที่จะสืบสานและอนุรักษ์ภูมิปัญญาของท้องถิ่นอำเภอบางปะหันให้ยั่งยืนต่อไป
วิธีการดำเนินโครงงาน
1.  ระดมความคิด  คณะผู้จัดทำเสนอภูมิปัญญาในอำเภอบางปะหัน คือ
 การจักสานงอบ

    


การทำอิฐ


การปลูกมันเทศ


การสร้างบ้านทรงไทย


1.1  คณะผู้จัดทำลงความคิดเห็น  และเลือกการจักสานงอบ”  เพราะว่า  ภูมิปัญญาการจักสานงอบในปัจจุบันกำลังจะสูญหายไป เนื่องจากเยาวชนรุ่นใหม่ไม่สนใจที่จะสืบทอดไว้
1.2  ทำความเข้าใจในวัตถุประสงค์ของการทำโครงงานร่วมกัน

2.วางแผนการดำเนินงาน
2.1 สอบถามข้อมูลจาก อาจารย์ พรพิไล สิงห์แก้ว ครูชำนาญการพิเศษ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี โรงเรียนบางปะหัน ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการจักการเรียนการสอน
เรื่อง  งานจักสาน


อาจารย์พรพิไล สิงห์แก้ว ได้ให้การอนุเคราะห์มอบเอกสารที่ใช้ในการศึกษาการจักสานงอบ
              2.2  ค้นหาข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต เอกสารประกอบการเรียนเครื่องจักสาน และเอกสารนวัตกรรมการจัดความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านหัตถกรรมจักสาน
2.3  วางแผนการลงพื้นที่ โดยเลือกสถานที่และติดต่อนัดหมายกับ นาย ธาราวุฒิ จุลวงศ์ (พี่ดุ๋ย)   ตำแหน่งประธานกลุ่มจักสานอำเภอบางปะหัน และนัดหมายเพื่อนนักเรียนในโรงเรียนบางปะหันที่ทางบ้านทำงานจักสานงอบ  ลงพื้นที่สัมภาษณ์และเก็บข้อมูลการทำส่วนประกอบงอบในพื้นที่ต่างๆของอำเภอบางปะหัน ดังนี้




1) ตำบลบางนางร้า ลงพื้นที่เพื่อสัมภาษณ์และแหล่งผลิตงอบ ซึ่งเป็นกลุ่มจักสานงอบขนาดใหญ่ของอำเภอบางปะหัน ที่เป็นแหล่งผลิตและจัดจำหน่ายเพื่อส่งออก และได้ศึกษาประวัติความเป็นมา วิธีการทำ ประโยชน์และคุณค่าของงอบ


2) ตำบลทับน้ำ ไปศึกษาและดูสาธิตการทำรังงอบซึ่งเป็นองค์ประกอบหนึ่งของงอบ


3) ตำบลตาลเอน ไปศึกษาและดูสาธิตการทำโครงงอบ
2.4  รวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ และเรียบเรียงข้อมูลที่หามาได้จากการลงพื้นที่สำรวจตำบลต่างๆของอำเภอบางปะหัน



2.5  ตัดต่อวีดีโอเพื่อนำเสนอข้อมูล โดยใช้โปรแกรม corel videostudio pro x5  พร้อมทำรูปเล่มรายงานและส่งผลงานเข้าร่วมการประกวด



 เพิ่มเติมการทำงาน 


เตรียมการถ่ายทำ


ท่องบทสัมภาษณ์

ท่องบทสัมภาษณ์

ฟังคำแนะนำจากผู้ให้สัมภาษณ์


เตรียมถ่ายทำขั้นตอนวิธีการติดเย็บงอบ ที่ตำบลบางนางร้า

การรีดใบลาน

สัมภาษณ์ผู้ที่สาธิตการรีดใบลาน


สัมภาษณ์ผู้ที่สาธิตการรีดใบลาน

สอบถามเส้นทางไป ตำบลทับน้ำ เพื่อศึกษาการทำรังงอบ

 เตรียมถ่ายทำวิธีการสานโครงงอบ ที่ตำบลตาลเอน

ฝึกสานโครงงอบ 

ฝึกสานโครงงอบ 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น